Η ταινία «Καποδίστριας» δεν είναι μια εύκολη κινηματογραφική εμπειρία — και ίσως αυτό να είναι και το βασικό της χαρακτηριστικό. Δεν προσφέρεται για γρήγορη κατανάλωση ούτε ακολουθεί τις γνώριμες νόρμες του ιστορικού κινηματογράφου. Αντίθετα, επιλέγει έναν πιο στοχαστικό δρόμο, ζητώντας από τον θεατή χρόνο και διάθεση για σκέψη.

Ένας από τους λόγους που η ταινία διχάζει είναι η κινηματογραφική της γλώσσα. Ο ρυθμός είναι αργός, οι εικόνες συχνά συμβολικές και οι σκηνοθετικές επιλογές αποκλίνουν από αυτό που θα περίμενε κανείς από μια ιστορική βιογραφία. Προσωπικά, ορισμένα από αυτά τα στοιχεία δεν λειτουργούν πάντα κινηματογραφικά. Ωστόσο, είναι φανερό ότι δεν πρόκειται για αδυναμία, αλλά για συνειδητή επιλογή: η ταινία δεν θέλει να εντυπωσιάσει, αλλά να στοχαστεί.

Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας αφορά την προσέγγιση της Ιστορίας. Ο Καποδίστριας δεν παρουσιάζεται ως αψεγάδιαστος ήρωας, αλλά ως μια σύνθετη και συχνά μοναχική προσωπικότητα, εγκλωβισμένη ανάμεσα στο όραμα ενός οργανωμένου κράτους και σε μια κοινωνία που δυσκολευόταν να αποδεχθεί τη θεσμική πειθαρχία. Η ταινία επιλέγει την ειλικρίνεια απέναντι στην ιστορική πραγματικότητα, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι αποφεύγει τις εύκολες αφηγήσεις.

Παρά τις επιμέρους κινηματογραφικές ενστάσεις, το μήνυμα της ταινίας είναι σαφές και ουσιαστικό. Η Ιστορία δεν είναι ποτέ απλή, ούτε γράφεται χωρίς συγκρούσεις και κόστος. Και ίσως αυτό να είναι το σημείο όπου ο «Καποδίστριας» κερδίζει τελικά τον θεατή: όχι μέσα από την τελειότητα της φόρμας, αλλά μέσα από την εντιμότητα της πρόθεσής του.

Σε μια εποχή όπου η Ιστορία συχνά απλουστεύεται ή μετατρέπεται σε αφήγημα εύκολων συμπερασμάτων, η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή λειτουργεί ως αφορμή για σκέψη και συζήτηση. Κι αυτό, ανεξάρτητα από τις διαφωνίες που μπορεί να προκαλέσει, είναι ίσως το μεγαλύτερό της επίτευγμα.