«Περιβάλλον με Μέτρο, όχι με Αγκυλώσεις», είναι η φράση που περιγράφει το ζήτημα που απειλεί το μέλλον της περιοχής μας: επιχειρείται αυστηροποίηση των περιορισμών στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΑΜΘ), η οποία κινδυνεύει να μετατρέψει την περιβαλλοντική προστασία σε «τιμωρία» για την τοπική κοινωνία.

Εδώ και δεκαετίες, η περιοχή μας λειτουργεί υπό ένα αυστηρό πλαίσιο προστασίας, το οποίο αντί να εξορθολογιστεί, γίνεται πλέον ασφυκτικό. Η νέα Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) που αφορά στο επικείμενο Προεδρικό Διάταγμα για τις ζώνες NATURA 2000 και ο Νόμος 5037/2023 που αφορά τις περιοχές της συνθήκης Ραμσάρ, οδηγούν σε μια πρωτοφανή κατάσταση: τη μετατροπή εκτάσεων με ενεργή ανθρώπινη δραστηριότητα σε ζώνες απόλυτης απαγόρευσης, βασισμένη σε πρόχειρες οριοθετήσεις του παρελθόντος.

Το «Ελληνικό Παράδοξο» είναι ότι τα όρια της συνθήκης Ραμσάρ στην περιοχή μας χαράχθηκαν πριν δεκαετίες «με ένα στυλό πάνω σε ένα χάρτη» σε κάποιο γραφείο του Υπουργείου, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα πραγματικά τοπικά χαρακτηριστικά. Σήμερα, αυτή η αυθαίρετη γραμμή κινδυνεύει να σβήσει τη λογική, επιβάλλοντας πλήρη απαγόρευση σε περιοχές όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι συνεχής και παραγωγική εδώ και πάνω από 50 χρόνια.

Έτσι οδηγούμαστε από την προστασία στην τιμωρία. Ενώ η ΚΥΑ 44549 του 2008 που αφορούσε στο Εθνικό Πάρκο ΑΜΘ, είχε προκύψει μετά από διαβούλευση και προέβλεπε χρήσιμους «θύλακες ανάπτυξης», η νέα μελέτη τις εξαφανίζει, εγκαθιστώντας μια ακραία τάση που οδηγεί σε βιώσιμη στασιμότητα. Σε μια περιοχή με ένα από τα χαμηλότερα ΑΕΠ στην Ευρώπη, οι νέες αγκυλώσεις στην κτηνοτροφία, τη γεωργία και τον τουρισμό είναι καταστροφικές. Είναι ανάγκη η βιώσιμη ανάπτυξη και όχι η βιώσιμη στασιμότητα.

Σε μια περιοχή που έχει δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία, σε ότι έχει να κάνει με την καθημερινότητα των πολιτών και τη σχέση τους με το περιβάλλον, ενέργειες που γίνονται πάνω από χάρτες και όχι δίπλα από τον πολίτη, δεν συνάδουν με την καθημερινότητα αλλά ούτε και με την κοινή λογική. Θα πρέπει να υπάρξει κατανόηση των ζητημάτων και να γίνουν οι απαιτούμενες διορθώσεις γιατί από την προστασία καταλήξαμε στην τιμωρία.

Παρόμοια προβλήματα φαίνεται να υπάρχουν και στις όμορες περιφερειακές ενότητες, κυρίως στην περιοχή του Δήμου Νέστου στην Καβάλα και στο Φανάρι της Ροδόπης. Ίσως μία κοινή παράλληλη κινητοποίηση θα έπρεπε να συζητηθεί μεταξύ των θεσμικών παραγόντων.

Δεν συζητάμε για την κατάργηση της προστασίας, αλλά τον εξορθολογισμό της. Το παράδειγμα του Δήμου Σητείας στην Κρήτη, όπου μετά από συντονισμένες πιέσεις επιτεύχθηκαν διορθώσεις στις ζώνες Natura προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, αποδεικνύει ότι υπάρχει δρόμος, αρκεί να υπάρξει πολιτική βούληση.

Η ώρα της ευθύνης είναι τώρα για τους τοπικούς φορείς της Ξάνθης και των όμορων περιοχών  (Καβάλας, Ροδόπης) σε μια κοινή, δυναμική κινητοποίηση. Πρέπει, πριν οι μελέτες μετατραπούν σε Προεδρικό Διάταγμα, να διεκδικήσουμε:

• Τον επανακαθορισμό των ορίων Ραμσάρ με βάση την πραγματικότητα στο πεδίο.
• Την επαναφορά των θυλάκων ανάπτυξης για την εκτόνωση των ανθρώπινων αναγκών.

Η ώρα της δράσης είναι τώρα. Στην περιβαλλοντική προστασία λέμε ναι αλλά χωρίς υπερβολές και αναπτυξιακή απομόνωση. Δεν πρέπει να δεχθούμε τετελεσμένα που υποθηκεύουν το μέλλον των παιδιών μας. "Προστασία του περιβάλλοντος με τον πολίτη, όχι εναντίον του." Αυτή η φράση αποτελεί το κλειδί για μια σύγχρονη οικολογική πολιτική που δεν "τιμωρεί" την τοπική κοινωνία, αλλά την καθιστά φύλακα του φυσικού της πλούτου μέσα από την ορθολογική ανάπτυξη.