Τα προσφυγικά της Αλεξάνδρας αποτελούν ένα από τα πρώτα συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα και κτίστηκαν όταν η Ελλάδα βρέθηκε στην ανάγκη στέγασης του μεγάλου όγκου προσφύγων στην χώρα, κυρίως μετά τη Μικρασιατική καταστροφή.

Ξεκίνησαν να κτίζονται το 1933-1935, από τους μηχανικούς Κίμωνα Λάσκαρη και Δημήτρη Κυριακού, σε αρχιτεκτονικό ύφος Μπαουχάουζ. Το συγκρότημα περιλάμβανε 228 λειτουργικά διαμερίσματα των 50 τ.μ., σχεδιασμένα με έμφαση στην απλότητα, τη χρηστικότητα, την αντοχή και την ύπαρξη κοινόχρηστων χώρων. Συγκαταλέγονται ανάμεσα στα πιο σημαντικά έργα της ελληνικής αρχιτεκτονικής του 20ου αιώνα, χαρακτηρίζοντάς ως δείγμα του Ελληνικού μοντερνισμού.

Τα κτίρια αυτά άλλαξαν τον τρόπο σκέψης σε ολόκληρη την χώρα μέσω της αλληλεπίδρασης των προσφύγων με τους ντόπιους.

Στη μεταπολεμική Ελλάδα τα Προσφυγικά βρέθηκαν επανειλημμένα στο επίκεντρο σχεδίων κατεδάφισης και «αξιοποίησης» , όμως οι αντιδράσεις κατοίκων και φορέων οδήγησαν τελικά το Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων να κηρύξει και τις έξι πολυκατοικίες που απέμειναν, διατηρητέες στις 20/11/2008.

Το 2009 με απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, οι προσφυγικές πολυκατοικίες χαρακτηρίστηκαν μνημείο λόγω της ιστορικής  κοινωνικής και αρχιτεκτονικής τους σημασίας. Χάριν αυτής της απόφασης οι πολυκατοικίες δεν μπορούν πλέον να γκρεμιστούν, ούτε να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας τους. Όμως, το 2014 τα 137 από τα 177 διαμερίσματα μεταβιβάστηκαν στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου και στη συνέχεια, το 2016, πέρασαν στην Περιφέρεια Αττικής με σκοπό την αξιοποίησή τους

Το 2011 δημιουργήθηκε από τις/τους κατοίκους που απέμειναν η Ανοιχτή Συνέλευση Αγώνα Κοινότητας Προσφύγων Αλεξάνδρας και Αλληλέγγυων και οργανώθηκαν δομές συλλογικών φούρνων, κουζίνας, παιδικό στέκι, δομή για αυτομόρφωση καθώς και δομές υγείας.

Ποια τύχη όμως επιφυλάσσεται από την Περιφέρεια Αττικής για τα προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας και γιατί βρίσκονται στην επικαιρότητα τον τελευταίο καιρό;

Τα συζητάμε όλα αυτά με τη βοήθεια της έκθεσης φωτογραφίας 15/5-16/5 και της συζήτησης που οργανώνουν  φοιτήτριες και φοιτητές του Πολυτεχνείου Ξάνθης και η ΕΛΜΕ Ξάνθης την Παρασκευή 15/5, στο Φίλοιστρον (Σμηναγού Μητράκη 29)