Οι ΙΚΕ και το ελάχιστο κεφάλαιο του ενός ευρώ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες (ΙΚΕ), η θεσμοθέτηση των οποίων προβλέφθηκε με τον νόμο 4072/2012. Όπως επισημαίνεται στην κοινοβουλευτική ερώτηση, η συγκεκριμένη εταιρική μορφή παρέχει τη δυνατότητα σύστασης εταιρείας με ελάχιστο κεφάλαιο μόλις ενός ευρώ, ενώ για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται καταρχήν η ίδια η εταιρεία με την περιουσία της.
Σύμφωνα με τους βουλευτές, αυτή η δυνατότητα, σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικών ελέγχων κατά τη σύσταση ορισμένων εταιρειών, μπορεί να αξιοποιηθεί καταχρηστικά από κυκλώματα που επιδιώκουν να αποφεύγουν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.
Μάλιστα, στην ερώτηση γίνεται λόγος για περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική ιδιοκτησία των επιχειρήσεων φέρεται να αποκρύπτεται πίσω από εικονικά πρόσωπα ή λεγόμενους «αχυρανθρώπους», ακόμη και με τη χρήση στοιχείων ανθρώπων που έχουν αποβιώσει. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι πραγματικοί επιχειρηματίες επιχειρούν να απομακρύνουν από πάνω τους τις ευθύνες που προκύπτουν από τη μη καταβολή μισθών, ασφαλιστικών εισφορών και φόρων.
Εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού των ΙΚΕ
Ως στοιχείο που καταδεικνύει τη μεγάλη εξάπλωση της συγκεκριμένης εταιρικής μορφής, οι βουλευτές επικαλούνται στοιχεία από τις ετήσιες εκθέσεις του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην ερώτηση, το 2013 καταγράφονταν μόλις 450 πολυπρόσωπες ΙΚΕ και 120 μονοπρόσωπες. Το 2025, αντίστοιχα, ο αριθμός τους είχε ανέλθει σε 18.049 πολυπρόσωπες και 14.509 μονοπρόσωπες εταιρείες.
Η αύξηση αυτή, όπως υπογραμμίζεται, είναι ιδιαίτερα μεγάλη και ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία. Οι βουλευτές συνδέουν την εξέλιξη με την ανάγκη ουσιαστικότερης εποπτείας της λειτουργίας των επιχειρήσεων, διευκρινίζοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η ίδρυση μιας εταιρείας, αλλά η αποτροπή της αξιοποίησης της συγκεκριμένης νομικής μορφής ως εργαλείου για την αποφυγή υποχρεώσεων.
Στο επίκεντρο και ο «γνήσιος δανεισμός» εργαζομένων
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τον λεγόμενο «γνήσιο δανεισμό» εργαζομένων, μια εργασιακή πρακτική που, σύμφωνα με τους βουλευτές, εμφανίζεται όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια.
Όπως περιγράφεται στην ερώτηση, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες εργαζόμενοι μεταφέρονται από την επιχείρηση στην οποία απασχολούνταν αρχικά σε μια δεύτερη εταιρεία, συχνά ΙΚΕ, η οποία δημιουργείται με περιορισμένη οικονομική βάση και αναλαμβάνει τυπικά την εργασιακή τους σχέση.
Στη συνέχεια, η δεύτερη εταιρεία παραχωρεί τους εργαζόμενους πίσω στην αρχική επιχείρηση, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα σύνθετο εταιρικό και εργασιακό σχήμα, στο οποίο η επιχείρηση που τους απασχολεί πραγματικά δεν ταυτίζεται απαραίτητα με εκείνη που εμφανίζεται ως εργοδότης τους.
Οι συνέπειες, σύμφωνα με τις καταγγελίες, μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τους εργαζόμενους, καθώς ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με απώλεια δεδουλευμένων αποδοχών, ασφαλιστικών ενσήμων και δικαιωμάτων που συνδέονται με την προϋπηρεσία τους.
Ζητούν στοιχεία και αυστηρότερους ελέγχους
Οι εννέα βουλευτές ζητούν από την κυβέρνηση να λάβει συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα για την αντιμετώπιση της δημιουργίας επιχειρήσεων που κλείνουν αφού πρώτα συσσωρεύσουν χρέη, με την επιχειρηματική δραστηριότητα να μεταφέρεται στη συνέχεια σε νέα εταιρικά σχήματα.
Παράλληλα, θέτουν ζήτημα αλλαγών στο θεσμικό πλαίσιο των ΙΚΕ, ώστε να μην είναι δυνατή η αποφυγή των υποχρεώσεων μέσω της διαδοχικής ίδρυσης και διακοπής λειτουργίας εταιρειών, δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία των εργαζομένων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην έλλειψη επίσημων στοιχείων για την έκταση του φαινομένου του δανεισμού προσωπικού. Συγκεκριμένα, ζητούν να πληροφορηθούν πόσοι εργαζόμενοι βρίσκονται σήμερα σε καθεστώς «γνήσιου δανεισμού», πόσο έχει αυξηθεί αυτή η μορφή απασχόλησης τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά την πανδημία, καθώς και για ποιον λόγο δεν δημοσιοποιούνται σχετικά στοιχεία στις ετήσιες εκθέσεις του ΕΡΓΑΝΗ.
Επιπλέον, ζητούν να διευκρινιστεί πόσο συχνά και σε ποια έκταση πραγματοποιούνται στοχευμένοι έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες στις επιχειρήσεις που δανείζουν προσωπικό, προκειμένου να διαπιστώνεται εάν καταβάλλονται κανονικά οι μισθοί, οι ασφαλιστικές εισφορές και οι φόροι.
Τέλος, θέτουν ευθέως το ζήτημα της κατάργησης του καθεστώτος δανεισμού εργαζομένων, τόσο του «γνήσιου» όσο και εκείνου μέσω Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης, ζητώντας την υποχρέωση των επιχειρήσεων να προσλαμβάνουν απευθείας το προσωπικό τους, με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.
Την ερώτηση υπογράφουν οι βουλευτές του ΚΚΕ Χρήστος Κατσώτης, Νίκος Αμπατιέλος, Νίκος Έξαρχος, Νίκος Καραθανασόπουλος, Μαρία Κομνηνάκα, Γιώργος Μαρίνος, Βασίλης Μεταξάς, Θανάσης Παφίλης και Μανώλης Συντυχάκης.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα της αγοράς εργασίας: κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους εργαζόμενους όταν η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται, αλλά η εταιρεία που εμφανίζεται ως εργοδότης κλείνει αφήνοντας πίσω της απλήρωτες υποχρεώσεις.
Επιμέλεια: Τηλέμαχος Αρναούτογλου
