Ξεκίνησαν οι τριήμεροι εορτασμοί για την επέτειο του Πολυτεχνείου

Οι Πύλες του Ιστορικού συγκροτήματος της οδού Πατησίων άνοιξαν νωρίς το πρωί της Κυριακής 15 Νοεμβρίου, υποδεχόμενες τους πρώτους πολίτες που έσπευσαν στον χώρο του Πολυτεχνείου.

Με αυξημένα μέτρα ασφαλείας, νέο ωράριο λειτουργίας του ιστορικού συγκροτήματος στην Αθήνα και παράλληλες κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη άνοιξε η αυλαία των εκδηλώσεων, οι οποίες θα κορυφωθούν την Τρίτη 17 Νοεμβρίου

-Πολυτεχνείο 1974: Ένα σπάνιο κινηματογραφικό ντοκουμέντο από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης

-Εννέα λεπτά ιστορίας που έρχονται ξανά στο φως

-Όταν ο Νίκος Ξυλούρης, η Μαρία Φαραντούρη και ο Αντώνης Καλογιάννης τραγουδούν στο Πολυτεχνείο, στην πρώτη επέτειο, μαζί με πολλούς....

Ιδιαίτερη θέση στο κινηματογραφικό ντοκουμέντο έχει και μια συγκλονιστική μουσική στιγμή. Στο πρόπυλο του Πολυτεχνείου, μπροστά σε συγκεντρωμένους πολίτες, ο Νίκος Ξυλούρης, η Μαρία Φαραντούρη και ο Αντώνης Καλογιάννης παίρνουν το μικρόφωνο και τραγουδούν όλοι μαζί το «Μη ξεχνάς τον Ωρωπό» του Μίκη Θεοδωράκη.

Είναι μια σκηνή που συνδέει τη μουσική με την ιστορική μνήμη και τη συλλογική συγκίνηση, αναδεικνύοντας τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι καλλιτέχνες και τα τραγούδια στον αγώνα κατά της δικτατορίας.

Ξεκίνησαν  οι εκδηλώσεις μνήμης για την 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και  ένα μοναδικό οπτικοακουστικό υλικό από την πρώτη επέτειο, στις 17 Νοεμβρίου 1974, έρχεται να θυμίσει τις στιγμές συγκίνησης, τιμής και ιστορικής μνήμης που σημάδεψαν εκείνη την ημέρα.

Με αφορμή τις εκδηλώσεις για την επέτειο του Πολυτεχνείου το 2026, ένα σπάνιο κινηματογραφικό ντοκουμέντο αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα, καθώς καταγράφει εικόνες από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης, μόλις έναν χρόνο μετά τα γεγονότα του Νοεμβρίου του 1973. Πρόκειται για εννέα λεπτά αυθεντικού κινηματογραφικού υλικού, που αποτυπώνουν το κλίμα της εποχής και τη βαθιά συγκίνηση ενός λαού που δεν είχε ξεχάσει τους νεκρούς και τους αγωνιστές της αντιδικτατορικής πάλης.

Το πολύτιμο αυτό αρχείο εντοπίστηκε στα υπόγεια του κτηρίου Τοσίτσα, στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Εκεί βρέθηκαν παλιές κινηματογραφικές μπομπίνες, τις οποίες είχε κινηματογραφήσει ο Γιάννης Σημηριώτης, εργαζόμενος τότε στο φωτογραφικό εργαστήριο της Σχολής.

Σε μία από τις μπομπίνες διασώζονταν τα στοιχεία της παραγωγής και των ανθρώπων που συνεργάστηκαν για τη δημιουργία του φιλμ, ενώ το περιεχόμενό της αποδείχθηκε ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας, καθώς περιλάμβανε σκηνές από τον εορτασμό της πρώτης επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1974.

Η ευθύνη της παραγωγής ανήκε στον Γιάννη Σημηριώτη, ενώ στην κινηματογραφική καταγραφή και δημιουργία του υλικού είχαν συνεργαστεί ο Νίκος Κανάκης στο μοντάζ, ο Γιάννης Σημηριώτης στη φωτογραφία, ο Δημήτρης Κόντος στην αφήγηση, η Μαίη Νάσση στις μακέτες και ο Δημήτρης Ντάλας στα εργαστήρια.

Από τις παλιές μπομπίνες στην ψηφιακή διάσωση

Για να φτάσει το ιστορικό αυτό υλικό στη σημερινή του μορφή, χρειάστηκε μια σημαντική προσπάθεια συντήρησης, ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης. Στη διαδικασία συνέβαλαν εργαζόμενοι στο Αρχείο της ΕΡΤ, ενώ η επεξεργασία πραγματοποιήθηκε στο Εργαστήριο Τεκμηρίωσης της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, από τους Μπάμπη Λουϊζίδη και Δημήτρη Παπαϊωάννου.

Την ταυτοποίηση των σκηνών, αλλά και ορισμένων από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στο φιλμ, ανέλαβαν η Ελευθερία Βαρουχάκη και η Αφροδίτη Οικονόμου.

Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας είναι ένα εννιάλεπτο απόσπασμα από το πρωτότυπο κινηματογραφικό υλικό, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ μέσω του YouTube, προσφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα να παρακολουθήσει εικόνες μιας εποχής που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Λουλούδια, κεριά και πρόσωπα που έμειναν στην ιστορία

Ο κινηματογραφικός φακός καταγράφει πλήθος πολιτών να συγκεντρώνεται στον προαύλιο χώρο και στην πύλη του Πολυτεχνείου. Άνθρωποι κάθε ηλικίας προσέρχονται για να αποτίσουν φόρο τιμής στους νεκρούς της εξέγερσης, αφήνοντας λουλούδια, κεριά, λαμπάδες και μηνύματα μνήμης.

Στο υλικό περιλαμβάνονται επίσης πλάνα από την έκθεση που είχε διοργανωθεί στο κτήριο Αβέρωφ, καθώς και συνεντεύξεις με συγγενείς των θυμάτων, οι οποίοι μιλούν για τους ανθρώπους που έχασαν και για το βαρύ αποτύπωμα που άφησαν πίσω τους τα γεγονότα της δικτατορίας.

Ανάμεσα στις εικόνες που ξεχωρίζουν είναι και η επίσκεψη του Σπύρου Μουστακλή, του αξιωματικού που βασανίστηκε άγρια από το καθεστώς της χούντας για την αντιδικτατορική του δράση. Εμφανίζεται υποβασταζόμενος, με σοβαρά κινητικά προβλήματα ως συνέπεια των βασανιστηρίων που υπέστη. Όταν δημοσιογράφος επιχειρεί να του απευθύνει ερώτηση, μια γυναίκα εξηγεί ότι δεν μπορεί να μιλήσει, ενώ ο ίδιος επικοινωνεί με μια χαρακτηριστική κίνηση προς την κάμερα. Μια εικόνα που αποτυπώνει με τον πιο σκληρό τρόπο το τίμημα της αντίστασης στη δικτατορία.

Το φιλμ περιλαμβάνει ακόμη εικόνες από τις πορείες που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της πρώτης επετείου, συμπληρώνοντας ένα πολύτιμο οπτικό χρονικό της ημέρας.

Πενήντα δύο χρόνια μετά από εκείνη την πρώτη επέτειο και καθώς η Ελλάδα ετοιμάζεται να τιμήσει το Πολυτεχνείο το 2026, οι εικόνες αυτές αποκτούν ξεχωριστή σημασία. Δεν αποτελούν απλώς μια αναδρομή στο παρελθόν, αλλά μια ζωντανή μαρτυρία για τους ανθρώπους που βρέθηκαν εκεί, για όσους αντιστάθηκαν, για εκείνους που χάθηκαν και για μια κοινωνία που διεκδίκησε ξανά τη δημοκρατία.

Εννέα λεπτά κινηματογραφικής ιστορίας, που αποδεικνύουν πόσο σημαντικό είναι να διασώζονται και να αναδεικνύονται τα αρχεία του παρελθόντος, ώστε οι μνήμες να παραμένουν ζωντανές και να μεταφέρονται στις επόμενες γενιές.

 

 

 

 

 

 

Σύνταξη - Επιμέλεια: Τηλέμαχος Αρναούτογλου

Αστυνομικά
Κοινωνικά
Πολιτικά
Πολιτιστικά
Τοπικά